Archief van stad, OCMW en deelgemeenten
De oudste stukken uit het archief van de stad Diest gaan terug tot de 13de eeuw. Het Ancien Régime archief bevat in de eerste plaats het archief van de schepenbank die zowel een bestuurlijke als een gerechtelijke taak had. Het archief dat betrekking heeft op het bestuurlijke luik werden in de 19de eeuw door Karel Stallaert geïnventariseerd en bevat resolutieboeken, rekeningen, inkomsten-en uitgavenboeken, charters, schepenakten, oorkonden enz. van de 13de tot het einde van de 18de eeuw. Deze inventaris is digitaal beschikbaar via de website van het stadsarchief.
Inventaris oud archief Stallaert (464.48 KB) "pdf"
Inventaris oorkonden oud archief Stallaert (107.24 KB) "pdf"
Inventaris IIde afdeling (203.38 KB) "pdf"
Een gedeelte van het oud archief werd in de 19de eeuw overgedragen aan het Rijksarchief en geïnventariseerd door J. Verbeemen. Dit deel betreft voornamelijk juridisch archief (rechtspraak) met rollen, protocollen, procesbundels, maar bevat in mindere mate ook archief met betrekking tot de heerlijkheid. Deze inventaris kan in papieren vorm worden geraadpleegd in de leeszaal. Een digitale versie is raadpleegbaar via de website van het Rijksarchief. Het archief zelf wordt bewaard in het Rijksarchief te Leuven.
Het modern archief van de stad Diest vat aan vanaf rond 1800 en loopt door tot de hedendaagse periode. Het is gedeeltelijk ontsloten via een inventaris, reeds opgesteld door Stallaert in de 19de eeuw. Een digitale versie is beschikbaar op deze website. Hieronder vallen onder andere de verslagen van de gemeenteraad en het schepencollege, stadsrekeningen, inkomsten- en uitgavenboeken, jaarverslagen enz.
Inventaris moderne archief Stallaert (121.01 KB) "pdf"
Inventaris bouwvergunningen 1830-1935 Van der Jeugh (135.01 KB) "pdf"
Het archief van het OCMW en voorloper (Commissie voor Openbare Onderstand) en stedelijke instellingen voor armenzorg worden ook bewaard door het stadsarchief. De archieven van het OCMW en COO zijn nog niet nader ontsloten. De inventaris van de archieven van de Heilige Geesttafels zijn in digitale vorm raadpleegbaar op de website.
Inventaris archief Heilige Geesttafels en Grote Heilige Geesttafel (417.02 KB) "pdf"
Archief van de deelgemeenten
Na de gemeentefusies in de jaren 1970 werden ook de archieven van de deelgemeenten overgebracht naar het stadsarchief. In 1970 fusioneerde Webbekom met de stad Diest, in 1976 met Schaffen, Kaggevinne, Deurne en Molenstede.
De archieven van de deelgemeenten zijn in de jaren 1990 door de Vlaamse Vereniging voor Steden en Gemeenten geordend volgens de Nationale Decimale Classificatie (NDC). De leeszaalverantwoordelijke beschikt over een papieren versie van deze inventaris.
Het archief van Schaffen werd na de fusie van 1976 naar het stadsarchief overgebracht. Door verwoestingen tijdens de Tweede Wereldoorlog is een groot deel van het archief van deze gemeente verloren gegaan. Na de oorlog probeerde men om een gedeelde van het archief terug samen te stellen (o.a. de registers van de burgerlijke stand). Dit is slechts gedeeltelijk geslaagd waardoor de akten nog steeds onvolledig zijn.
De gemeente Kaggevinne werd tijdens de gemeentefusies opgesplitst. Een deel van het grondgebied fusioneerde met de gemeente Scherpenheuvel, het andere deel met de stad Diest. Bijgevolg werden ook de gemeentearchieven verdeeld over beide gemeentes.
Inventaris oud archief buitenland Diest Van de Ven (148.55 KB) "pdf"
Archief van religieuze instellingen en verenigingen
Archief van het begijnhof
De oudste vermelding van begijnen in Diest gaat terug naar het jaar 1245 wanneer paus Innocentius IV de gemeenschap formeel erkent. Al gauw werd het begijnhof een zelfstandige parochie, nl. de Sint-Catharinaparochie. Tijdens de 16de eeuw werden er onder invloed van de pastoor Nicolaas Van Essche hervormingen in het begijnenleven doorgevoerd. De statuten die in deze periode werden opgesteld, de zogenaamde Cleyn Statuten, zouden in grote mate het leven op het begijnhof in de komende eeuwen bepalen.
Het archief van het begijnhof is toegankelijk via een inventaris en bevat stukken betreffende de geschiedenis, de regel, visitaties, fondaties en stichtingen, missen en jaargetijden, testamenten van begijnen, het noviciaat, processen, boekhouding, oorkonden, parochieregisters enz. De oudste stukken gaan terug tot de 13de eeuw en de jongste dateren uit het begin van de 21ste eeuw.
Inventaris archief begijnhof Van de Ven (431.82 KB) "pdf"
Archief van de Sint-Sulpitiuskerk en het kapittel
In 1457 werd de Sint-Sulpitiuskerk van Diestse hoofdkerk verheven tot kapittelkerk. Het archief bevat voornamelijk rekeningen, cijnsboeken en manualen en is toegankelijk via een inventaris. Vermeldenswaardig is ook de muziekcollectie van de Sint-Sulpitiuskerk.
Het archief van de parochie, gesticht in de 12de eeuw, bevat voornamelijk behalve rekeningen, stukken m.b.t. de broederschappen, visitatieverslagen van talrijke omliggende parochies, plannen en oorkonden ook de parochieregisters. Deze werden reeds gedigitaliseerd en zijn online beschikbaar via de website van het rijksarchief.
Inventaris archief Sint-Sulpitiuskerk Van de Ven (343.01 KB) "pdf"
Inventaris archief O.L.V.-kerk (8.38 MB) "pdf"
Archief van de O.L.V.-kerk
De geschiedenis van de O.L.V.-parochie gaat terug tot de 13de eeuw. Het archief bevat oorkonden, schepenakten, preken, plannen, financiële stukken, stukken m.b.t. de broederschappen en parochieregisters.
Archieven van en over kerken, kloosters en kapellen
Dit bestand betreft een verzameling van archieven van en over de vele kerken, kloosters en kapellen die Diest rijk is zoals de Allerheiligenkapel, de Sint-Janskerk, de sint-Annakapel, het Bogaardenklooster, de Cellebroeders, Kruisheren, Minderbroeders enz. Het betreft hier niet enkel stukken voortgebracht door de kerken, kloosters en kapellen zelf, maar ook stukken die op een later tijdstip bijeen werden gebracht en handelen over deze instellingen. De stukken beslaan een periode van de 14de tot de 20ste eeuw en zijn beschreven in een inventaris.
Inventaris archief van kerken, kloosters en kapellen (202.77 KB) "pdf"
Inventaris oorkonden O.L.V. ten Hogen Wijngaard Van de Ven (306.25 KB) "pdf"
Archief van bedrijven, verenigingen, families en personen
Archief van notarissen
Het stadsarchief bewaart een omvangrijke selectie notariaatsarchieven vanaf het begin van de 17de eeuw tot 1831. De akten zijn meestal ingebonden in registers en vervolgens chronologisch per notaris geordend. Deze ordening is terug te vinden in de digitale toegang op dit archief.
Inventaris notariaatsarchief (379.62 KB) "pdf"
Archief van bedrijven
Het stadsarchief beschikt over enkele archieven van Diesterse bedrijven zoals brouwerij Ooms/Het Hoefijzer, brouwerij De Kroon/Cerckel, brouwerij Du Fer à Cheval. Verder is er een verzameling betreffende nijverheden en middenstand aangelegd.
Archief van verenigingen
Het stadsarchief bewaart archieven van enkele Diestse verenigingen zoals het CC Begijnhof, vzw Vrouwen Opvanghuis, Gidsenbond, Unie van Oranjesteden, Gilde van de Tielebuis, Confrerie van de Cruytcoeck, Société d’harmonie de Diest, Chorale Jogem, het Rode Kruis Diest en een groot aantal toneel-, muziek- en andere verenigingen. In veel gevallen gaat het slechts om enkele stukken en niet om uitgebreide archiefbestanden.
Inventaris archief verenigingen (347.06 KB) "pdf"
Archief van families en personen
Het stadsarchief bewaart ook verschillende persoons- en familiearchieven. Het gaat steeds om kleine bestanden met soms slechts enkele stukken. Deze archieven betreffen o.a. de families Hermans, Di Martinelli, Lootens, Huon/Merckx, Van Nerom/Haesvoets, Torsin, Moureau-Vliegen en personen zoals Arthur van Oost en Louis en Henri Vogels.
Collectie van de Vrienden van het Stedelijk Museum en Archief
De collectie van de VSMAD wordt in het stadsarchief bewaard. Het betreft vooral persoonsarchieven van o.a. Paul Cresens, Jozef Vrancken, Paul Vannitse, Gilbert Vanderlinden en anderen. Verder worden er ook de fotocollecties van Felix en Proske Loosen, Kennis, Melotte-Holemans bewaard.
